DÜNYADA VE ÜLKEMİZDE BIM
Küresel Karşılaştırma: İngiltere’den Türkiye’ye BIM’in Farklı Uygulama Modelleri
BIM dünyada nasıl uygulanıyor, ülkeler neden farklı yollar izliyor?
Building Information Modeling — BIM, bugün yalnızca bir 3B modelleme teknolojisi olmaktan çıktı. Dünyanın farklı ülkelerinde BIM; kamu ihale politikalarından bilgi yönetimine, açık veri standartlarından dijital ikizlere, sürdürülebilirlikten tesis yönetimine kadar genişleyen bir dönüşüm modeli olarak uygulanıyor.
Ancak önemli bir gerçek var:
Dünyada tek bir BIM modeli yoktur. Her ülke kendi kamu yapısına, mevzuatına, sektör kültürüne ve dijital altyapısına göre farklı bir BIM stratejisi geliştirmiştir.
İngiltere daha çok kamu öncülüğünde zorunluluk ve bilgi yönetimi, Almanya kademeli standartlaşma ve kamu yatırımları, Norveç erken openBIM ve yaşam döngüsü yaklaşımı, ABD konsensüs tabanlı standartlar ve proje gereksinimleri, Singapur dijital kamu altyapısı ve düzenleyici entegrasyon, Türkiye ise standartlaşma ve kamu projelerinde uygulama kapasitesini geliştirme ekseninde ilerlemektedir.
18. İNGİLTERE’DE BIM
Zorunluluktan Bilgi Yönetimine
BIM’in küresel ölçekte yaygınlaşmasında İngiltere’nin özel bir yeri vardır.
2011’de yayımlanan Birleşik Krallık Hükümeti Yapım Stratejisi, kamu projelerinde işbirlikçi BIM kullanımını hedefledi ve 2016 yılına kadar minimum bir BIM gereksinimi oluşturulmasını öngördü. Bu süreç daha sonra kamuoyunda “BIM Level 2” olarak bilinen modele dönüştü.
Ancak bugün önemli bir ayrım yapmak gerekir:
BIM Level 2 artık İngiltere’nin güncel terminolojisinin merkezi değildir.
2018’den itibaren yaklaşım, UK BIM Framework ve ISO 19650 etrafında yeniden yapılandırıldı.
İngiltere modelinin temel özellikleri
Kamu politikası
↓
Bilgi gereksinimleri
↓
BIM şartları
↓
CDE
↓
ISO 19650
↓
Bilgi teslimi
Bu modelin en önemli sonucu, BIM’in yalnızca yazılım seçimi olarak görülmemesidir.
İngiltere’nin verdiği ders
BIM’i yaygınlaştırmak için yalnızca teknoloji değil, işverenin bilgi talebi ve standartlaştırılmış süreçler de gerekir.
19. ALMANYA’DA BIM
Kademeli ve Standart Odaklı Dönüşüm
Almanya’nın BIM yaklaşımı merkezi bir strateji etrafında giderek güçlenen, kademeli uygulama modelidir.
2015 yılında yayımlanan Stufenplan Digitales Planen und Bauen — Dijital Planlama ve Yapım Aşamalı Planı, BIM’in özellikle federal ulaştırma altyapısı projelerinde yaygınlaştırılmasının temelini oluşturdu. Daha sonra federal yollar, demiryolları, su yolları ve federal yapı projeleri için ayrı master planlar ve uygulama stratejileri geliştirildi.
Bugün BIM Deutschland, Almanya federal yönetiminin BIM konusunda merkezi kamu temas noktalarından biridir.
Almanya’da dikkat çekici gelişmelerden biri de:
IFC + LOIN + sınıflandırma + BIM Portalı
ekseninde bilgi standardizasyonunun geliştirilmesidir. 2025’te BIM Deutschland’ın BIM Portalı’nda IFC 4.3, IDS ve LOIN gibi bilgi standartlarını destekleyen yeni işlevler devreye alındı.
Almanya’nın temel yaklaşımı
Önce standartlaştır, sonra kademeli olarak yaygınlaştır.
Bu yaklaşım Türkiye açısından da özellikle önemlidir.
20. NORVEÇ VE İSKANDİNAVYA
BIM’i Erken Benimseyen Bölge
İskandinav ülkeleri BIM’in erken dönem kullanıcıları arasında yer aldı.
Norveç’te kamu yapı kurumu Statsbygg, BIM ve buildingSMART yaklaşımını oldukça erken dönemlerde proje süreçlerine dahil etti.
Norveç hükümetinin yayımladığı çalışmalarda Statsbygg’in BIM kullanımı; enerji analizi, işbirliği, standartlaştırılmış bilgi akışı ve buildingSMART yaklaşımıyla birlikte ele alınıyordu.
Bugün Norveç’in yaklaşımında BIM;
3B model
olmaktan çok,
açık veri + bilgi yönetimi + sürdürülebilirlik + yaşam döngüsü
perspektifinde değerlendiriliyor.
Norveç hükümeti de kamu yapı kurumlarının BIM ve açık uluslararası standartlar üzerinden dijital modellerin ve sürdürülebilir yapıların geliştirilmesinde önemli rol oynadığını belirtiyor.
İskandinav yaklaşımının güçlü tarafı
BIM’i yalnızca tasarım ve yapım aracı değil, yapının bütün yaşam döngüsünü yöneten bir bilgi altyapısı olarak görmek.
21. ABD’DE BIM
NBIMS-US ve Proje Gereksinimleri
ABD’nin yaklaşımı Avrupa’daki merkezi kamu zorunluluğu modellerinden farklıdır.
Burada önemli aktörlerden biri National Institute of Building Sciences — NIBS ve onun geliştirdiği National BIM Standard-United States — NBIMS-US sistemidir.
NBIMS-US, BIM’in:
- gereksinimlerinin tanımlanması,
- BIM kullanım amaçlarının belirlenmesi,
- proje planlaması,
- bilgi alışverişi,
- BEP,
- COBie
gibi konularında ortak bir çerçeve oluşturmayı amaçlar. Güncel NBIMS-US V4 içerisinde Project BIM Requirements, BIM Execution Planning, BIM Use Definitions ve COBie gibi modüller bulunuyor.
ABD modelinin önemli özelliği
ABD’de:
“BIM kullan”
demekten çok,
“Bu projede BIM’i hangi amaçlarla, hangi bilgi gereksinimleriyle ve hangi teslim kriterleriyle kullanacaksın?”
sorusuna odaklanan proje bazlı yaklaşım öne çıkıyor.
NBIMS-US V4’te Project BIM Requirements — PBR standardı işverenin proje BIM gereksinimlerini tanımlamasına yönelik hazırlanmış durumda.
ABD’nin verdiği ders
BIM’in başarısı modelin büyüklüğünden değil, tanımlanmış bilgi gereksinimlerinden gelir.
22. SİNGAPUR VE ASYA
BIM + Dijital Kamu Yönetimi
Singapur, BIM’i yalnızca proje ekiplerinin kullandığı bir teknoloji olmaktan çıkarıp kamu düzenleme ve dijital yapı izin süreçleriyle bütünleştiren ülkelerden biridir.
Singapur Building and Construction Authority — BCA, BIM teslim süreçlerini kamu düzenleme sistemiyle ilişkilendirmiştir.
Güncel düzenlemelerde 5.000 m² ve üzeri belirli projeler için BIM teslim gereksinimleri bulunuyor.
BIM yaklaşımı ayrıca Singapur’un daha geniş dijital yapı ekosistemiyle birlikte ilerliyor.
Burada BIM:
Tasarım
↓
Model
↓
Kamu kontrolü
↓
Onay
↓
Enerji
↓
İşletme
zincirine bağlanıyor.
Singapur’da bina enerji verilerinin de sistematik biçimde toplanması dikkat çekici. 2013’ten bu yana belirli büyüklükteki binalarda yıllık bina ve enerji tüketim verileri BCA’ya bildiriliyor.
Singapur’un mesajı
BIM’in gerçek gücü, modelin kamu ve işletme sistemleriyle konuşabilmesidir.
23. TÜRKİYE’DE BIM
Mevcut Durum ve Önümüzdeki Yol
Türkiye’de BIM’in gelişimi son yıllarda önemli bir ivme kazandı.
Özellikle ulaştırma ve altyapı yatırımlarında BIM’in teknik şartname ve proje yönetim süreçlerine dahil edilmesi önemli bir gelişme.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan BIM Teknik Şartnamesi’nde TS EN ISO 19650-1 ve TS EN ISO 19650-2 referansları bulunuyor. Dokümanla birlikte BIM Uygulama Planı şablonu da sunuluyor.
Bakanlığın Dijital Yönetim yaklaşımında hazırlanan BIM Teknik Şartnamesi ve Proje Yönetim Prosedürlerinin ilgili kurumlara iletildiği ve yapım ihalelerinde uygulanmasının zorunlu hale getirildiği belirtiliyor.
Bu Türkiye açısından önemli bir eşik.
Çünkü BIM:
“İsteğe bağlı teknoloji”
olmaktan çıkarak bazı kamu proje süreçlerinde
“tanımlanmış proje gereksinimi”
haline geliyor.
TÜRKİYE’NİN ÖNÜNDEKİ ASIL MESELE
Türkiye’nin BIM konusunda önünde yalnızca yazılım yatırımı bulunmuyor.
Asıl ihtiyaç:
1. STANDARTLAŞMA
Ulusal BIM standartlarının ve bilgi gereksinimlerinin yaygınlaştırılması.
2. EĞİTİM
BIM Model Author seviyesinden BIM Coordinator ve BIM Manager seviyesine kadar nitelikli insan kaynağı oluşturulması.
3. KAMU
BIM’in kamu projelerinde sistematik ve ölçülebilir şekilde uygulanması.
4. CDE
Kurumlar ve proje ekipleri arasında güvenilir ortak veri altyapısının yaygınlaştırılması.
5. OPENBIM
IFC, IDS ve diğer açık standartların daha fazla kullanılması.
6. YAŞAM DÖNGÜSÜ
BIM’in yalnızca tasarım ve yapımda değil, işletme ve tesis yönetiminde kullanılması.
🌍 ALTI ÜLKE, ALTI FARKLI DERS
| Ülke | Temel yaklaşım | Türkiye için ders |
|---|---|---|
| 🇬🇧 İngiltere | Kamu öncülüğü + bilgi yönetimi | İşveren gereksinimi önemli |
| 🇩🇪 Almanya | Kademeli standartlaşma | Ulusal standartlar güçlendirilmeli |
| 🇳🇴 Norveç | OpenBIM + yaşam döngüsü | Açık veri yaklaşımı geliştirilmeli |
| 🇺🇸 ABD | Proje gereksinimleri + NBIMS | BIM hedefleri sözleşmede tanımlanmalı |
| 🇸🇬 Singapur | BIM + kamu dijital altyapısı | BIM kamu sistemleriyle entegre edilmeli |
| 🇹🇷 Türkiye | Kamu projelerinde standartlaşma | Eğitim + uygulama + ulusal ekosistem |
🇹🇷 TÜRKİYE İÇİN BIM YOL HARİTASI
Türkiye’nin önündeki yol yalnızca “Revit öğrenmek” değildir.
Daha doğru bir strateji:
1 — STANDART
ISO 19650 + IFC + IDS + LOIN
↓
2 — EĞİTİM
BIM Modeler → Coordinator → Manager
↓
3 — KAMU
BIM gereksinimlerinin yaygınlaştırılması
↓
4 — DİJİTAL ALTYAPI
CDE + ortak veri + güvenli bilgi yönetimi
↓
5 — SEKTÖR
BIM’in özel sektörde yaygınlaştırılması
↓
6 — DİJİTAL İKİZ
BIM → GIS → IoT → Digital Twin
SONUÇ
BIM’de yarış artık “kim daha iyi model çiziyor?” yarışması değil.
İngiltere bize kamu liderliğini,
Almanya standartlaşmayı,
Norveç openBIM ve yaşam döngüsünü,
ABD proje gereksinimlerini,
Singapur dijital kamu entegrasyonunu gösteriyor.
Türkiye’nin avantajı ise bütün bu deneyimleri aynı anda öğrenebilme fırsatına sahip olmasıdır.
Önümüzdeki dönemde başarılı olacak ülkeler, yalnızca en gelişmiş BIM yazılımına sahip olanlar değil;
bilgiyi standartlaştıran, paylaşan, doğrulayan, analiz eden ve yapıların tüm yaşam döngüsünde kullanan ülkeler olacaktır.
BIM’in geleceği artık yalnızca 3B model değildir.
BIM → Bilgi Yönetimi → Açık Veri → Dijital İkiz → Yapay Zekâ
yolculuğu başlamıştır.
Ve Türkiye için asıl soru şudur:
“BIM’i kullanacak mıyız?” değil, “BIM ekosistemimizi ne kadar hızlı ve doğru kuracağız?”
📌 DERGİ İÇİN KISA ÖZET KUTUSU
DÜNYADA BIM’İN 6 YAKLAŞIMI
🇬🇧 İngiltere: Zorunluluk
🇩🇪 Almanya: Standartlaşma
🇳🇴 Norveç: OpenBIM
🇺🇸 ABD: Proje gereksinimleri
🇸🇬 Singapur: Dijital kamu
🇹🇷 Türkiye: Uygulama ve kapasite geliştirme
Anahtar kelime:
STANDART + BİLGİ + İŞBİRLİĞİ + TEKNOLOJİ
#BIM #BIMTürkiye #YapıBilgiModellemesi #BuildingInformationModeling #BIMManagement #BIMManager #BIMCoordinator #ISO19650 #OpenBIM #IFC #IDS #LOIN #CDE #BEP #DigitalConstruction #Dijitalİnşaat #DijitalDönüşüm #DigitalTwin #Dijitalİkiz #SmartBuilding #AkıllıBinalar #ConstructionTechnology #İnşaatTeknolojileri #Mimarlık #İnşaatMühendisliği #MEP #Revit #Navisworks #Tekla #ArchiCAD #BIMEducation #BIMEğitimi #Geleceğinİnşaatı #DijitalYapı
Kaynak notu
Bu makaledeki güncel ülke karşılaştırmaları için ağırlıklı olarak ilgili ülkelerin kamu/standart kuruluşlarının güncel kaynakları kullanılmıştır: UK Government, BIM Deutschland, NIBS/NBIMS-US, Singapur BCA ve Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. Özellikle İngiltere için “2016 BIM Level 2” ifadesinin tarihsel bir dönüm noktası, güncel yaklaşımın ise UK BIM Framework/ISO 19650 ekseninde olduğu ayrımına dikkat edilmelidir.
