AHŞABIN KADIN USTALARI
Sare Kaya İrgali: Ahşaba El Veren Kadın
Marangozluk denildiğinde çoğumuzun zihninde aynı görüntü belirir: talaşla kaplı bir atölye, ahşap kokusu, makinelerin sesi ve erkek ustalar…
Ama Erzincan’da bu hikâyenin başrolünde bir kadın var.
Sare Kaya İrgali.
Tam 21 yıldır marangozluk yapan Sare Kaya İrgali, kendi atölyesinde ahşaba şekil veriyor. Onun hikâyesi yalnızca bir kadının marangozluk mesleğindeki başarısını anlatmıyor.
Aynı zamanda bize şunu hatırlatıyor:
Bir mesleğin cinsiyeti yoktur.
Ustalığın ise emeği vardır.
21 YILLIK BİR EMEK
Sare Kaya İrgali’nin marangozluk hikâyesi, kısa süreli bir hevesin hikâyesi değil.
21 yıl…
Bir insanın hayatında çok uzun bir zaman.
Bu süre boyunca ahşabın nasıl davranacağını, hangi ağacın nasıl işleneceğini, bir parçanın nasıl kesileceğini, nasıl birleştirileceğini ve ortaya nasıl sağlam bir ürün çıkarılacağını yaşayarak öğrendi.
Çünkü marangozluk yalnızca bir makine kullanmak değildir.
Ahşabı tanımaktır.
Onun damarını okumaktır.
Nereden kesileceğini, nereden birleşeceğini bilmektir.
Ve en önemlisi, elindeki malzemeye sabır göstermektir.
AHŞAPLA ÇALIŞMAK
Ahşap, ustasına her zaman aynı cevabı vermez.
Her ağacın kendine özgü bir dokusu vardır.
Her parça farklıdır.
Bazısı daha serttir, bazısı daha yumuşaktır.
Bazısında budak vardır, bazısında damarlar farklı yönde ilerler.
İyi bir marangoz, yalnızca çizime bakmaz.
Ahşabı da okur.
Sare Kaya İrgali’nin 21 yıllık deneyimi tam da bu noktada anlam kazanıyor.
Atölyesinde kullanılan her alet, her makine ve her ahşap parçası onun mesleki hafızasının bir parçası.
“KADIN İŞİ DEĞİL” DENİLEN BİR MESLEK
Marangozluk Türkiye’de uzun yıllar boyunca daha çok erkeklerin yaptığı mesleklerden biri olarak görüldü.
Ağır malzemeler…
Kesim makineleri…
Elektrikli aletler…
Güç isteyen işler…
Bütün bunlar çoğu zaman “erkek işi” olarak tanımlandı.
Fakat bir mesleği erkek veya kadın yapan şey kullanılan makine değil.
Bilgi, beceri, dikkat ve emek.
Sare Kaya İrgali’nin hikâyesi de bu kalıpların dışına çıkan bir ustalık hikâyesi.
Çünkü ustalık, elin gücü kadar gözün ölçüsünü ve zihnin bilgisini de gerektiriyor.
ATÖLYE SADECE BİR İŞ YERİ DEĞİL
Bir marangoz atölyesine girdiğinizde aslında yalnızca bir üretim alanına girmezsiniz.
Orada ağacın dönüşümünü görürsünüz.
Ham bir malzeme gelir.
Kesilir.
Ölçülür.
Şekillenir.
Zımparalanır.
Birleştirilir.
Ve sonunda bir ürüne dönüşür.
Bazen bir masa…
Bazen bir sandalye…
Bazen bir kapı…
Bazen bir evin parçası…
Ama bütün bu dönüşümün arkasında görünmeyen bir şey daha vardır:
Emek.
Sare Kaya İrgali’nin atölyesi de bu emeğin görünür olduğu yerlerden biri.
AHŞABIN KADIN USTALARI
Biz LKS olarak ahşap evleri yalnızca bir yapı sistemi olarak görmüyoruz.
Ahşabın arkasındaki insan hikâyelerini de anlatmak istiyoruz.
Çünkü ahşap yalnızca bir malzeme değil.
Bir zanaat.
Bir kültür.
Bir üretim biçimi.
Ve kuşaktan kuşağa aktarılabilecek bir bilgi.
Sare Kaya İrgali gibi kadın ustaların hikâyeleri bu yüzden önemli.
Onlar bize yalnızca nasıl üretileceğini göstermiyor.
Aynı zamanda “Ben de yapabilirim” duygusunu büyütüyor.
USTALIK BİR UNVAN DEĞİL, BİR YOLCULUKTUR
21 yıl boyunca aynı mesleğin içinde kalmak, her gün yeniden öğrenmek demek.
Çünkü ahşap yaşayan bir malzeme.
Her parça yeni bir deneyim.
Her proje yeni bir problem.
Her hata yeni bir ders.
Ve her tamamlanan iş, ustanın hikâyesine eklenen yeni bir sayfa.
Sare Kaya İrgali’nin hikâyesine baktığımızda gördüğümüz şey tam olarak bu:
21 yıllık emek, sabır ve ustalık.
Ve belki de asıl mesele şu:
Bir kadının marangozluk yapması artık şaşırtıcı olmamalı.
Şaşırtıcı olan, hâlâ bazı meslekleri kadınlara veya erkeklere ait görmemiz.
Çünkü bir insanın ne üretebileceğini belirleyen şey cinsiyeti değil;
merakı, emeği, yeteneği ve vazgeçmemesidir.
AHŞABIN KADIN USTALARI
Sare Kaya İrgali’nin hikâyesi burada bitmiyor.
Çünkü ahşap işlendikçe yeni hikâyeler ortaya çıkıyor.
Biz de bu hikâyelerin peşindeyiz.
Atölyelerin…
Köylerin…
Ormanların…
Şantiyelerin…
Ve ahşaba hayat veren ellerin.
Kadın ustaların ellerinin.
Çünkü bazen bir yuvayı yalnızca yapan değil,
ona emek veren eller anlatır.
AHŞABIN KADIN USTALARI
Sare Kaya İrgali
21 yıllık marangoz.
Bir atölye.
Bir meslek.
Ve ahşaba verilmiş bir ömür.
Ustalığın cinsiyeti yoktur.
Ustalığın emeği vardır.
#AhşabınKadınUstaları #SareKayaİrgali #KadınUsta #KadınMarangoz #Marangoz #Marangozluk #Ahşap #AhşapUstası #AhşapEv #AhşapMimari #AhşapYapı #AhşapSanatı #Zanaat #Ustalık #KadınEmeği #KadınGücü #AhşapKültürü #AhşapYaşam #LKS #WoodArchitecture #Woodworking #WomenInWoodworking
